✅ Begroten: Soorten onzekerheden

➤
Afb. 1 Soorten onzekerheden
Het opstellen van een raming is een essentieel onderdeel van elk project. De kern van ramen is het voorspellen van toekomstige kosten. Aangezien projecten zich in de toekomst afspelen en er altijd onbekende factoren meespelen, komen de werkelijke kosten zelden exact overeen met het vooraf geraamde bedrag.

Afb. 2 toekomst voorspellen
Om toch tot een betrouwbare raming te komen, is het belangrijk om de verschillende soorten onzekerheden te benoemen en, waar mogelijk, te kwantificeren. In de praktijk onderscheiden we drie hoofdcategorieรซn:
  • Beslisonzekerheden 
  • Normale onzekerheden 
  • Bijzondere gebeurtenissen
1. Beslisonzekerheden ๐Ÿคท‍♀️

Beslissingsonzekerheden komen voort uit de keuzes en besluitvorming van de opdrachtgever. Er bestaat onzekerheid over de adequaatheid van de gekozen oplossing of het bestaan van potentieel superieure ontwerpvarianten. De mate van flexibiliteit binnen de gestelde eisen heeft een aanzienlijke invloed op deze onzekerheid.

Afb. 3 keuzes
In deze fase vindt feitelijk een onderhandeling over de scope plaats, inclusief de bijbehorende kosten en bandbreedte. Beslissingsonzekerheden worden beheerst door voor elke variant een afzonderlijke raming op te stellen met een eigen scope. Zodra een voorkeur voor een specifieke variant ontstaat, wordt deze aangeduid als referentievariant met een bijbehorende referentieraming.

De opdrachtgever bepaalt uiteindelijk welke variant als uitgangspunt dient voor de volgende fasen. Onder voorbehoud van mogelijke scopewijzigingen kan bovenop het referentiebedrag een reservering voor scopewijzigingen worden opgenomen. Dit fungeert als een budgettaire buffer voor beperkte aanpassingen in de projectscope.

⚠️ Belangrijk: deze reservering is niet bedoeld voor alternatieve varianten, maar uitsluitend voor kleine wijzigingen binnen de gekozen scope. Bij grotere wijzigingen is het raadzaam een aparte raming op te stellen met een eigen budget.

๐Ÿ“ฌ Heb jij praktijk voorbeelden van dergelijke onzekerheden? Deel ze in de comments.

2. Normale onzekerheden ๐Ÿคท

Normale onzekerheden ontstaan door het ontbreken van volledige informatie. Vaak is nog niet alle data over het ontwerp, de situatie, de hoeveelheden of de prijzen bekend. Daarom wordt meestal gewerkt met de meest waarschijnlijke waarde – ook wel de T-waarde of topwaarde genoemd.

Afb. 4 ontbrekende puzzelstukken

Toch zijn afwijkingen naar boven of beneden altijd mogelijk. Deze variatie kan worden veroorzaakt door factoren als:
  • Verschillen tussen tekeningen en de werkelijke situatie, ๐Ÿ“๐Ÿ“
  • meetonnauwkeurigheden, ่ชคๅทฎ ์ธก์ •
  • zettingen of terreinverschillen, ⛰️๐Ÿž️
  • gebruik van digitale terreinmodellen, ๐Ÿ’ป๐ŸŒ
  • prijsschommelingen bij inkoop van materialen, ๐Ÿ’ฐ๐Ÿ“‰
  • en de vrijheid in te kiezen uitvoeringsoplossingen. ๐Ÿ’ก๐Ÿ› ️
Om deze spreiding inzichtelijk te maken, worden vaak L- en U-waarden (laagste en uiterste waarden) gebruikt. Zo ontstaat een realistischer beeld van de kostenbandbreedte binnen de raming.
3. Bijzondere gebeurtenissen ⚠️๐Ÿ”ฅ

Naast beslis- en normale onzekerheden kunnen zich ook bijzondere gebeurtenissen voordoen, beter bekend als risico’s. Dit zijn ongewenste gebeurtenissen die een negatieve invloed kunnen hebben op de kosten, planning of kwaliteit van een project.

Afb. 5 risico's
Risico’s kunnen zich voordoen in alle fasen van een project, van ontwerp tot instandhouding, en hebben als kenmerk dat ze wel of niet optreden. De oorzaken kunnen echter al in eerdere fasen zijn ontstaan.

Om risico’s te identificeren en analyseren, worden vaak gestructureerde methodes toegepast, zoals:
  • RISMAN – voor projectrisicoanalyse; ๐Ÿ“๐Ÿšง
  • FMECA – gericht op risico’s in de instandhoudingsfase; ๐Ÿ› ️๐Ÿ“‰
  • Social Impact Assessment (SIA) – sociale en maatschappelijke risico’s. ๐Ÿง‘‍๐Ÿค‍๐Ÿง‘๐ŸŒ
Door risico’s systematisch in kaart te brengen, kan de kostendeskundige betere reserveringen opnemen en zo bijdragen aan een betrouwbare, toekomstbestendige kostenraming.
๐Ÿ“Œ Alles op een rij: ken je onzekerheden

Een goede kostenraming houdt rekening met alle typen onzekerheden: beslisonzekerheden, normale onzekerheden en risico’s. Door deze expliciet te benoemen, te kwantificeren en waar mogelijk te beheersen, ontstaat een transparant en realistisch beeld van de te verwachten kosten. Dit vormt de basis voor betrouwbare besluitvorming en effectief risicomanagement binnen elk project.

๐Ÿ“ฌ Neem gerust contact op middels een reactie op dit blog of via de mail yordieschoonbrood841@gmail.com.


Reacties

Een reactie posten