✅ Begroten: zonder water geen voortgang

Door klimaatverandering worden weersomstandigheden steeds extremer: winters worden natter, zomers droger en in elk seizoen kunnen hevige stormen en intense regenbuien voorkomen. Deze toenemende weersextremen maken duidelijk dat maatregelen tegen droogte onlosmakelijk verbonden zijn met klimaatadaptatie.

Periodes met extreme droogte en waterschaarste is wereldwijd een steeds urgenter vraagstuk en vormt niet alleen een ecologische en maatschappelijke uitdaging, maar ook een economische realiteit. In veel regio’s neemt de druk op beschikbare zoetwaterbronnen toe door klimaatverandering, bevolkingsgroei en intensiever gebruik door landbouw en industrie. Deze ontwikkeling heeft directe gevolgen voor uiteenlopende sectoren zoals de binnenvaart en raakt ook projecten binnen de bouw, infrastructuur en industriële productie.

Afb. 1 De zon vaker schijnt, temperaturen stijgen en neerslag neemt toe.

Sectoren waar water vaak een essentiële grondstof is: 

• productieprocessen
• koeling,
• stofbeheersing,
• betonverwerking of 
• landschapsinrichting. 

Wanneer de beschikbaarheid van water onder druk staat, vertaalt dit zich al snel in operationele beperkingen, denk aan: 

• stilgelegde werkzaamheden door opgelegde waterrestricties, 
• strengere vergunningseisen of 
• de noodzaak om alternatieve, en vaak duurdere, waterbronnen. 

Hierdoor kunnen kosten aanzienlijk oplopen.

Waterschaarste verhoogt daarmee het risicoprofiel van projecten. Opdrachtgevers houden steeds vaker rekening met klimaat- en watergerelateerde risico’s bij hun besluitvorming. Projecten in gebieden met structurele watertekorten kunnen te maken krijgen met strengere financieringsvoorwaarden, hogere verzekeringspremies of zelfs verminderde toegang tot kapitaal.

Kortom, waterschaarste heeft een significante impact op de financiële haalbaarheid en stabiliteit van projecten. Het is daarom van groot belang dat organisaties waterbeschikbaarheid en -beheer integraal meenemen in hun risicobeoordeling en strategische planning.

Afb. 2 Wateroverlast en droogte

Hieronder volgen een aantal financiële gevolgen en risico's voor projecten in het algemeen kijkend naar de korte en lange termijn. 

🎯Directe financiële impact

• Verhoogde operationele kosten ⚙️

Door toenemende droogte en een groeiende vraag naar water neemt de beschikbaarheid van zoet water af. Voor bouwprojecten betekent dit dat aannemers vaker alternatieve oplossingen moeten zoeken om voldoende water te garanderen. Denk aan het laten aanvoeren van water per vrachtwagen, het slaan van tijdelijke noodwaterputten of het huren van grote watertanks op de bouwplaats. Deze maatregelen brengen extra logistieke en financiële kosten met zich mee. Bovendien kunnen regionale waterbeperkingen of vergunningseisen de toegang tot water verder bemoeilijken, waardoor projecten duurder en complexer worden om uit te voeren.

• Vertragingen in de planning 🚧 

Water speelt een belangrijke rol in verschillende bouwprocessen, zoals het mengen en uitharden van beton, het bevochtigen van bouwmaterialen en het onderdrukken van stof op de bouwplaats. Wanneer er een watertekort ontstaat, kunnen deze processen niet of slechts beperkt worden uitgevoerd. Dit kan ertoe leiden dat werkzaamheden tijdelijk stilgelegd moeten worden totdat er weer voldoende water beschikbaar is. Dergelijke onderbrekingen hebben direct invloed op de planning van een project en kunnen leiden tot vertragingen, contractuele boetes en extra kosten voor personeel en materieel dat langer op de bouwplaats moet blijven.

• Kwaliteitsproblemen en faalkosten ❌

Een tekort aan water kan ook gevolgen hebben voor de kwaliteit van het bouwproces en het eindresultaat. Beton moet bijvoorbeeld voldoende vochtig blijven tijdens het uitharden om zijn sterkte en duurzaamheid te bereiken. Als er te weinig water beschikbaar is, kan het beton te snel uitdrogen, waardoor scheuren ontstaan of de uiteindelijke sterkte lager uitvalt dan bedoeld. Ook voor het reinigen van materialen, machines en oppervlakken is water essentieel. Wanneer dit onvoldoende gebeurt, kunnen vervuiling, hechtingsproblemen of beschadigingen ontstaan. Dit kan leiden tot herstelwerkzaamheden, extra materiaalgebruik en dus hogere faalkosten.

• Stijgende materiaalkosten 📉

Veel bouwmaterialen worden geproduceerd in processen waarbij grote hoeveelheden water nodig zijn. Denk aan de productie van zand, grind, bakstenen en beton. Wanneer water schaarser wordt of duurder moet worden ingekocht, stijgen de productiekosten voor deze materialen. Producenten zullen deze hogere kosten vaak doorberekenen aan aannemers en projectontwikkelaars. Hierdoor nemen de totale bouwkosten toe. Daarnaast kunnen watertekorten in de industrie leiden tot lagere productiecapaciteit of tijdelijke stillegging van fabrieken, wat de beschikbaarheid van materialen verder onder druk zet en prijsstijgingen kan versterken.

⏳Indirecte en lange termijn risico's

• Verzekeringsclaims en aansprakelijkheid 📑

Wanneer bouwprojecten vertraging oplopen door watertekorten of beperkingen in watergebruik, kan dit grote financiële en juridische gevolgen hebben. In veel bouwcontracten zijn strikte afspraken vastgelegd over oplevertermijnen. Als een project niet op tijd wordt afgerond, kunnen opdrachtgevers aanspraak maken op contractuele boetes of schadevergoedingen. Daarnaast kunnen ook andere partijen in de keten, zoals projectontwikkelaars, huurders of investeerders, claims indienen vanwege winstderving of gemiste exploitatie-inkomsten. Dit kan leiden tot langdurige juridische procedures en aanzienlijke extra kosten voor bouwbedrijven en ontwikkelaars.

• Regelgevende risico's 🏛️

Overheden reageren steeds vaker op toenemende droogte en waterstress door strengere regels op te stellen voor watergebruik en waterlozingen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat bouwbedrijven minder grondwater mogen onttrekken, verplicht worden om water te hergebruiken of strengere eisen krijgen voor het zuiveren van vervuild water voordat het wordt geloosd. Dergelijke regelgeving kan de operationele kosten verhogen en vereist vaak aanvullende investeringen in installaties, monitoring en vergunningstrajecten. Ook kunnen projecten vertraging oplopen doordat nieuwe regelgeving eerst moet worden nageleefd voordat werkzaamheden mogen starten.

• Herfinancieringsrisico 💰

Financiële instellingen en investeerders besteden steeds meer aandacht aan duurzaamheids- en klimaatrisico’s, waaronder waterschaarste. Projecten die afhankelijk zijn van grote hoeveelheden water of zich bevinden in gebieden met een hoog waterrisico worden kritischer beoordeeld. Wanneer ontwikkelaars of aannemers onvoldoende maatregelen nemen om met deze risico’s om te gaan, kan dit het vertrouwen van financiers verminderen. Dit kan leiden tot hogere rentekosten, strengere voorwaarden voor leningen of zelfs tot het niet verkrijgen van financiering. In extreme gevallen kan het moeilijk worden om bestaande leningen te herfinancieren wanneer projecten als te risicovol worden beschouwd.

• Noodzaak tot "waterneutraliteit" 🔄

Om projecten toekomstbestendig te maken, groeit de druk om bouwlocaties zo in te richten dat ze waterneutraal of zelfs waterpositief functioneren. Dit betekent dat het waterverbruik op of rond de locatie wordt verminderd en dat regenwater of gebruikt water zoveel mogelijk wordt opgevangen, opgeslagen en hergebruikt. Voorbeelden zijn systemen voor regenwateropvang, waterrecyclinginstallaties of infiltratievoorzieningen die water terug in de bodem brengen. Hoewel deze oplossingen bijdragen aan duurzaamheid en risicobeperking op de lange termijn, brengen ze in eerste instantie extra investeringskosten met zich mee. De initiële kapitaalinvestering (CAPEX) voor een project kan hierdoor stijgen, wat invloed heeft op de financiële haalbaarheid en planning van een bouwontwikkeling.

• 

  Afb. 3 Van nier naar water

📌  Alles op een rij: verdrinken in risico's

Waterschaarste wordt een steeds prominentere uitdaging. En wat kan lezen als bangmakerij door gebrek aan bewustwording is eigenlijk de realiteit.  Het negeren van waterrisico's kan de kosten van een project drastisch verhogen. Preventieve actie, zoals het opstellen van een gedegen waterrisicoanalyse, kan in bepaalde situaties essentieel om de financiële impact te beperken op projecten.

📬 Neem gerust contact op middels een reactie op dit blog of via de mail yordieschoonbrood841@gmail.com.